در هیچ غذایی اسراف نکنید و از پرخوری بپرهیزید. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: کم من اکله منعت اکلات (چه بسا خوردن یک لقمه ی بی جا موجب مریضی و مانع خوردن وعده های غذایی زیاد می شود.) (نهج البلاغه حکمت ۱۷۱)
کم خوری از جهت معنوی به انسان حال عبادت و اشک و آه و آرامش روحی می دهد. مولا علیه السلام در وصف پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید: اهضم اهل الدنیا کشحاً (پهلوهایش از همه فرو رفته تر بود.)(نهج البلاغه خطبه ی ۱۵۹)
افراد با تقوا در اثر کم خوری لاغر اند. اجسادهم نحیفه (نهج البلاغه خطبه ی ۱۹۳) کسی که کم می خورد چربی خون و اسید اوریک ندارد. ضعف در نتیجه ی کم خوری، تخیل است. ألا و إن الشجره البریه اصلب عودا (درخت بیابانی چوبش محکم تر است.) (نهج البلاغه نامه ی ۴۵) انرژی انسان باید صرف فهم و معنویات شود نه صرف تبدیل غذا به نجاست!
ابن سینا می گوید: اگر دیدی غذایت کم شده و قوی تر شدی تعجب نکن.
حضرت امیر علیه السلام فرمود: و انما ینظر المؤمن الی الدنیا بعین الاعتبار و یقتات منها ببطن الاضطرار (مؤمن با دیده ی عبرت به دنیا می نگرد و در حد ضرورت غذا می خورد.) (نهج البلاغه حکمت ۱۶۷) لقمان به پسرش گفت: همیشه عالی ترین خوراک را بخور. گفت: چگونه؟ فرمود: منظورم آن است که آن قدر کم غذا بخور که نان خالی برایت مثل عالی ترین غذا شود.
خواب و خورت ز مرتبه ی عشق دور کرد
آن دم رسی به دوست که بی خواب وخور شوی
جوع آن است که آدمی ساده ترین غذا را با بهترین کیف بخورد.
گر گل شکر خوری به تکلف زیان کند
ور نان خشک دیر خوری گل شکر شود
*   *   *
گفت جوع از صبر چون دو تا شود
نان جو در پیش من حلوا شود
پس توانم که همه حلوا خورم
چون کنم صبری صبورم لاجرم
مولوی در فضیلت گرسنگی و پرهیز می گوید:
گر نباشد جوع صد رنج دگر
از پی هیضه برآرد از تو سر
سعدی می گوید: پدری پسر را پند همی داد که پرخواری مکن که طبیبان گویند سیری مرد را رنجور داد. پسر گفت: ولی حکما گویند که گرسنگی نیز مرد را بکشد. پدر گفت: اندازه نگه دار.
نه چندان بخور کز دهانت برآید
نه چندان که از ضعف جانت درآید
مرحوم علامه طباطبایی در مبحث اسراف می فرمایند: یکی از مصادیق اسراف آن است که انسان از پرخوری و عدم مراعات بهداشت مریض شود و مجبور شود به دکتر مراجعه کند و گاهی میلیون ها تومان خرج کند و هیچ هم نتیجه نگیرد و امثال این موارد زیاد است. خدا کند کمی در زندگی فکر کنیم، تا در دنیا و آخرت آسوده باشیم.
دکتر صبور اردوبادی در کتاب روزه ی خودش نوشته: «خدایی که آفریننده ی انسان است می گوید: سالی یک ماه روزه بگیرید (ماه رمضان چه تابستان باشد چه زمستان) نمی شود گفت: تابستان ها به ییلاق می روم تا روزه نگیرم. چون ساختمان بدن انسان طوری است که برای حفظ سلامت آن باید در سال یک ماه روزه گرفت ولو در تابستان» اما کسی که نمی تواند روزه بگیرد، به جای آن، در طول سال هفته ای یک روز روزه ی طبی بگیرد یعنی از میوه و سبزی و شیر و مانند این ها استفاده کند وگرنه سموم در بدنش متمرکز می شود و گرفتار امراضی خواهد شد که امروز مردم به آن مبتلا هستند و گرفتار مرگ زودرس می شود.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: صوموا تصحوا (امساک کنید تا سالم شوید.) (بحار الانوار۶۲/۲۶۷) صوم در این روایت اگر به معنای روزه ی اصطلاحی باشد، باید کسی که در روز ماه رمضان سرش را زیر آب فرو برد، به آثار بهداشتی روزه نرسد. معلوم می شود مراد از صوم در این عبارت معنای لغوی آن یعنی امساک است و اشاره به المعده بیت کل داء دارد.
فوائد روزه: اگر روزه واقعی باشد چربی بدن کم می شود و سموم بدن از بین می رود و حافظه قوی می شود. امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند: البطنه تحجب الفطنه (پرخوری هوش را از بین می برد.) (غررالحکم حدیث ۶۵۲)
سه چیز مایه ی نجات، آرامش و قدرت در کار است: کم خفتن، کم گفتن، کم خوردن (منظور تعادل در خواب و خوراک است.) مرحوم آقای بروجردی می فرمود: تا ضعف مرا نگیرد نمی خوابم. یکی از آشنایان در اثر پرخوری مبتلا به چاقی و پا درد شده بود و باید با چرخ او را حرکت دهند و روزی چند هزار تومان بدهند زنی در خانه خدمتش را بکند.
مرض چاقی به وسیله ی رژیم و ورزش و تغذیه ی صحیح پیش گیری می شود. افرادی که رعایت نمی کنند و دچار چاقی می شوند عمری را باید بسوزند و بسازند و بعضی با دو عصا با زحمت حرکت می کنند یا ایستاده قضای حاجت می کنند. بعضی نیز بستری می شوند که اگر مراقبت های بهداشتی داشتند کارشان به اینجا ها نمی کشید. آری قبول داریم که بعضی استعداد چاقی دارند و این ارثی است اما آن هم با رژیم دقیق قابل کنترل است. به این افراد بگوئید آیا با داشتن برنامه ی صحیح از این مرض جلوگیری کنید بهتر است یا سالی چند میلیون خرج کنید و به ذلت و درد و رنج زندگی کنید؟ بعضی پادردها نتیجه ی سنگینی وزن بدن است که پاها نمی توانند وزن بدن را تحمل کنند و بعد از کم کردن وزن پادرد به کلی برطرف می شود و اگر پیش گیری نکنند، گاهی کار به جایی می رسد که با رژیم و مداوا هم وزن کم نمی کنند و کسانی که با مداوا خود را لاغر می سازند، مبتلا به ضعف اعصاب می شوند. این ها همه رفع است. آیا دفع بهتر از این ها نیست؟ چه قدر خوب است در همه ی شؤون زندگی عامل به این جمله ی الدفع اهون من الرفع (دور کردن آسان تر از گرفتار شدن و آن گاه برطرف کردن مشکل است.) باشیم که سعادت دنیا و آخرت را تأمین می کند
این تصور که اگر بیشتر و بهتر بخوریم بیشتر زنده می مانیم غلط است. مولوی می گوید:
هر که سازد زین جهان آب حیات
زوترش از دیگران آید ممات
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: المعده بیت کل داء (معده خانه ی هر مرضی است.)(طب النبی) نه فقط امراض جسمی بلکه امراض روحی هم ریشه اش پرخوری است. اگر غذا در نظر انسان پست شود، نصف مشکل دنیا پرستی حل می شود.