پس از آن‌‌كه انسان هدف خود را تعيين كرد، بايد براى رسيدن به آن نقشه و برنامه داشته باشد و مقدّمات آن را به صورت دقيق و سنجيده فراهم سازد و در اين راه نبايد از هيچ تلاش و كوششى دريغ كند و هر كارى را بايد حساب‌‌شده و با فكر و برنامه‌‌ريزى دقيق انجام دهد. تقدير الاهى با تدبير انسان هم‌‌راه است. خداوندِ عالَم به انسان علم و آگاهى و قدرت انتخاب داده و از او خواسته است تا از فكر و عقل خود بهره گيرد و با استفاده از سنّت‌‌هاى آفرينش در مسير كمال حركت كند.
 يكى از سنّت‌‌هاى عمومى عالم، نظام علّت و معلول است؛ يعنى هر پديده‌‌اى علّتى متناسب با خود دارد؛ چه پديده‌‌ى فيزيكى و مادّى و چه پديده‌‌ى روانى و روحى. نظام عالم بر اساس علّت و معلول است نه بر پايه‌‌ى ميل و خيال انسان‌‌ها. بايد اعتقاد به نظام علّت و معلول را در ميان مردم زنده كرد تا بدانند سنّت‌‌هاى قطعى الاهى تغييرناپذير است. يكى از عللِ ضعف و انحطاطِ مسلمين، توجّه‌‌نداشتن به اصل علّيّت است. بى‌‌توجّهى به اين اصل و تكيه‌‌ى صِرف به عواملِ خيالى و مبهم، انسان را از رسيدن به هدف محروم مى‌‌كند و او را فردى خيال‌‌پرداز و ذهن‌‌گرا مى‌‌سازد.
 تربيتِ انسان هم به عواملى بستگى دارد كه اگر مراعات نشود، شخص، فاسد و خراب بار مى‌‌آيد. كسانى كه فكر مى‌‌كنند چون اهل نماز و روزه‌‌اند، بچّه‌‌ها و شاگردانشان خوب تربيت مى‌‌شوند، عملاً منكر نظام علّت و معلول‌‌اند. اگر كسى جو بكارد و پاى آن نماز بخواند و ديگرى گندم بكارد و پاى آن شراب‌‌خوارى كند، آيا مى‌‌توان توقّع داشت، محصول اوّلى گندم و دومى جو بشود؟ هرگز؛ گندم از گندم برويد، جو ز جو.
 معلّم يا پدرى كه به وعده‌‌اش وفا نمى‌‌كند و در اعتراض به اين‌‌كه اين عمل، بچّه را سهل‌‌انگار و نامنظّم بارمى‌‌آورد، مى‌‌گويد: خدا بزرگ است، خودش افراد را هدايت و اصلاح مى‌‌كند. اين شخص در واقع به دو خدا اعتقاد دارد: ۱- خدايى كه در مسائل مادّى ضعيف و عاجز است و لذا بايد خود انسان تمام دقّت‌‌ها و ريزه‌‌كارى‌‌ها را به‌‌كار برد؛ مثلاً براىِ معالجه بايد به بهترين دكتر مراجعه و به دستورهاى او دقيقاً عمل كند. ۲- خدايى كه در مسائل معنوى قوى و مقتدر است و به‌‌جاى انسان همه‌‌ى كارها را درست مى‌‌كند. چنين شخصى با اين بينش، هيچ مسؤوليّتى در تربيت فرزند براى خود نمى‌‌شناسد.
 آرى، اگر دشمنان اسلام، مطابق اصول و سنّت‌‌هاى آفرينش عمل كنند، به هدف مى‌‌رسند و اگر مسلمانان به اين قوانين پشت‌‌پا زنند، به نتيجه نخواهند رسيد. متأسّفانه دشمنان ما براى تبليغ مرام باطل خود، با طرح و نقشه و برنامه، جوانان ما را جذب مى‌‌كنند و ما بدون هيچ‌‌گونه برنامه‌‌ريزى به كارهاى سطحى مشغول‌‌ايم.
 بياييد از اين ساعت سعى كنيم كار تعليم و تربيت را بر اساس سنّت‌‌هاى الاهى ادامه دهيم و به بهانه‌‌ى اين‌‌كه خدا خودش بايد اصلاح كند و دين صاحب دارد، از مسؤوليّتِ خود شانه خالى نكنيم.